Prînsîba Bêalîbûn û Objektîvbûnê di Azmûna Muwaatiniya Swêdê de

Di pêvajoya amadebûna azmûna muwaatiniya Swêdê de, yan jî bi navê wê yê fermî amadebûna medborgarskapsprov bi Kurdî, yek hîmên herî krîtîk ên ku hûn ê pê re rû bi rû bimînin, nirxên bingehîn ên rêveberiya dewletê ne. Objektivitetsprincipen (prînsîba objektîvbûnê) ku di dilê hiqûqa îdarî ya Swêdê de cih digire, neçar dike ku karmendên giştî di her şert û mercî de bêalî û adil bin. Ev prînsîb wek yek ji hêmanên herî girîng ên destûra Swêdê (regeringsformen), rasterast bi mijarên wekî pergala siyasî ya swêdê û mafên hilbijartinê ve girêdayî ye.

Prînsîba Objektîvbûnê (Objektivitetsprincipen) Çi Ye?

Li Swêdê saziyên dewletê û şaredarî mecbûr in ku di hemû kar û barên xwe de li gorî prînsîbên qanûnîtî, rastbûn û bêalîbûnê tevbigerin. Ev rewş garantî dike ku her kesê xizmeta giştî werdigire, muameleyeke wekhev bibîne.

• Esasgirtina Liyaqatê: Di girtina ser karên giştî de ne tercîhên kesane, şiyan û ezmûn wek esas tên girtin.
• Wekhevî: Li pêşberî saziyên dewletê maf û berpirsiyariyên her kesî wek hev in.
• Têkiliya Berjewendiyan (Jäv): Ger karmendekî giştî di mijarekê de ku biryarê lê bide xwedî berjewendiyekî kesane be, divê xwe ji wê pêvajoyê vekişîne.

Pirsên Rêveberiya Giştî ya Swêdê û Nirxên Bingehîn

Ji bo serkeftina di azmûnê de, hûn hewce ne ku têgeha 'statlig värdegrund' (nirxên bingehîn ên dewletê) yên ku karmendên giştî divê pê pabend bin, baş fêm bikin. Ji bo pratîkkirina hûrgulî li ser van nirxan, hûn dikarin serdana rûpela me ya pirs û bersivên nimûne yên azmûna muwaatiniya swêdê bikin. Hêmanên bingehîn ên rêveberiya giştî ev in:

1. Demokrasî: Tevahiya desthilata giştî ji gel tê.
2. Qanûnîtî: Tu erkeke giştî bêyî bingeheke qanûnî nayê meşandin.
3. Azadiya Îfadeyê: Dewlet deyndar e ku parastina îfadekirina azad a ramanên kesan bike.
4. Berhemdarî û Xizmet: Çavkaniyên giştî divê ji bo xêra gel bi awayê herî berhemdar bên bikaranîn.

Prînsîba bêalîbûnê bandoreke çawa li ser mafên muwaatîniyê dike?

Li Swêdê bêalîbûn (opartiskhet) ne tenê helwesta memûran e, di heman demê de bingeha baweriya hemwelatî ya ji bo dewletê ye. Ger kesek bifikire ku di saziyeke dewletê de rastî neheqiyê hatiye, mafê wî heye ku serî li mekanîzmayên kontrolê bide.

• Justitieombudsmannen (JO): Saziya parêzvaniya gel e ku giliyên hemwelatiyan lêkolîn dike.
• Dadweriya Îdarî: Mafê îtiraza li dadgehê li dijî biryarên giştî her tim parastî ye.
• Prînsîba Zelaliyê (Offentlighetsprincipen): Mafê gihîştina belgeyên giştî, kontrolkirina bêalîbûnê misoger dike.

Pirsên Pir Tên Pirsîn

• Gelo prînsîba objektîvbûnê di her saziyê de derbasdar e? Belê, hemû şaredarî, saziyên dewletê û rêveberiyên herêmî mecbûr in pabendî vê prînsîbê bin.
• Ma di azmûnê de di derbarê destûrê de pirsên zêde derdikevin? Belê, çar qanûnên bingehîn ên Swêdê û prînsîbên demokratîk ên wekî objektîvbûnê, beşên sereke yên azmûnê ne.
• Ez dikarim ji kû bigihîjim agahiyên fermî? Hûrguliyên zagonî yên fermî di ser UHR re têne dîtin.
• Jäv (Têkiliya berjewendiyan) çi ye? Ew rewşên mîna xizmtiyê an berjewendiyên maddî îfade dike ku dibe bibe sedem karmend bêalîbûna xwe winda bike.